Zgodnie z obowiązującą w polskiej procedurze cywilnej zasadą dyspozycyjności, zwaną także zasadą rozporządzalności, to strony rozporządzają czynnościami procesowymi oraz całym tokiem postępowania, są więc niejako panami procesu. Proces cywilny jest wszczynany na wniosek strony, w toku procesu strona może zawrzeć ugodę, zrzec się roszczenia czy cofnąć wniosek, na podstawie którego wszczęto postępowanie.

Cofnięcie pozwu jest zatem przejawem prawa powoda do dysponowania przedmiotem procesu oraz odwołalności czynności procesowych. Cofnięcie następuje przez stosowane oświadczenie powoda, które może być złożone ustnie do protokołu rozprawy bądź poza rozprawą w piśmie procesowym.

Zgodnie z treścią art. 203 Kodeksu postępowania cywilnego (zwane dalej K.p.c.), pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Po rozpoczęciu rozprawy powód może cofnąć pozew bez zrzekania się roszczenia, jeśli pozwany wyrazi na to zgodę. Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego. W razie cofnięcia pozwu poza rozprawą przewodniczący odwołuje wyznaczoną rozprawę i o cofnięciu zawiadamia pozwanego, który może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów. Gdy skuteczność cofnięcia pozwu zależy od zgody pozwanego, niezłożenie przez niego oświadczenia w tym przedmiocie w powyższym terminie uważa się za wyrażenie zgody. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Jeżeli pozew zostanie skutecznie cofnięty, udzielenie ochrony prawnej i wydanie wyroku stanie się bezprzedmiotowe, sąd wyda w takim przypadku postanowienie o umorzeniu postępowania.

            Wskazane powyżej generalne reguły dotyczące cofnięcia pozwu, doznają pewnych ograniczeń i modyfikacji na gruncie postępowania rozwodowego, z uwagi na jego odrębność. Przede wszystkim w sprawach o rozwód nie można cofnąć pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia, gdyż, jak wskazuje Sąd Najwyższy zrzeczenie się roszczenia dotyczy jedynie roszczeń o charakterze materialnoprawnym: „W sprawie o rozwód cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia nie wchodzi w rachubę, jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz doktrynie, zrzeczenie się roszczenia, o jakim mowa w art. 203 § 1 k.p.c., może dotyczyć jedynie materialnoprawnego roszczenia dochodzonego przez powoda od pozwanego, natomiast nie jest to możliwe, gdy idzie o roszczenie o ukształtowanie prawa w zakresie praw stanu” (tak SN w uchwale z dnia 23 listopada 1983 r., III CZP 59/83, OSNC 1984/6/94).

            Cofnięcie pozwu w sprawie rozwodowej przed rozpoczęciem rozprawy jest dopuszczalne, o ile strona pozwana również nie zażądała orzeczenia rozwodu, a zatem gdy wniosła w odpowiedzi na pozew o rozwód o oddalenie powództwa. W takiej sytuacji sąd informuje pozwanego małżonka o cofnięciu pozwu przez powoda, o możliwości zażądania przez pozwanego zwrotu poniesionych kosztów w terminie dwóch tygodni oraz odwołuje rozprawę i umarza postępowanie w sprawie. Co do zasady, sąd może uznać cofnięcie za niedopuszczalne, gdy jest ono sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, w praktyce jednak raczej się to nie zdarza. Po rozpoczęciu rozprawy pozew można cofnąć tylko za zgodą pozwanego małżonka.

            Sytuacja wygląda zgoła odmiennie, gdy pozwany małżonek w odpowiedzi na pozew również zażądał rozwodu. Jak stanowi art. 439 K.p.c., powództwo wzajemne o rozwód lub o separację jest niedopuszczalne. W czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być wszczęta odrębna sprawa o rozwód albo o separację. Strona pozwana w sprawie o rozwód może jednak również żądać rozwodu albo separacji. Strona pozwana w sprawie o separację może również żądać separacji albo rozwodu. Gdy strona pozwana w odpowiedzi na pozew również żąda rozwodu, powód nie może cofnąć skutecznie pozwu, sąd ma bowiem obowiązek rozpatrzenia merytorycznie żądania małżonka pozwanego. Sąd Najwyższy orzekł w uchwale z dnia 23 listopada 1983 r., III CZP 59/83, OSNC 1984/6/94, że: Żądanie rozwodu przez stronę pozwaną wyłącza dopuszczalność umorzenia postępowania na skutek cofnięcia pozwu.(…) W wypadku zatem, gdy pozwany małżonek również żąda rozwodu, przedmiot procesu rozwodowego jest taki sam, jak gdyby rozwodu żądał powód. Rozróżnienie stron na powoda i pozwanego ma wówczas jedynie znaczenie zewnętrzne, a okoliczność, że pozew został wniesiony przez jednego z małżonków, zanim wniósł go drugi, nie umniejsza uprawnień małżonka pozwanego. Gdy pozwany żąda również orzeczenia rozwodu, mamy do czynienia z tożsamością procesu rozwodowego i powództwo wytoczone przeciwko niemu jest w rzeczywistości także jego własnym powództwem”.

            Sąd z urzędu zwraca stronie całą uiszczoną opłatę od pozwu o rozwód lub separację albo wniosku o separację w razie cofnięcia pozwu lub wniosku na skutek pojednania się stron w pierwszej instancji. W razie pojednania się stron przed zakończeniem postępowania apelacyjnego, zwraca się połowę uiszczonej opłaty od apelacji (art. 79 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Reasumując, pozew rozwodowy może być cofnięty przed rozprawą jeśli strona pozwana w odpowiedzi na pozew nie żąda rozwodu i wnosi o oddalenie powództwa, jeżeli natomiast żąda orzeczenia rozwodu, sąd ma obowiązek prowadzić postępowanie rozwodowe, a powód nie może skutecznie cofnąć pozwu. Po rozpoczęciu rozprawy, tj. w toku procesu, pozew może być cofnięty za zgodą pozwanego małżonka. W postępowaniu rozwodowym nie jest dopuszczalne zrzeczenie się roszczenia. Dopuszczalne jest także, na podstawie art. 332 § 2 K.p.c., który stanowi, że w razie cofnięcia pozwu przed uprawomocnieniem się wyroku i przed jego zaskarżeniem z jednoczesnym zrzeczeniem się dochodzonego roszczenia, a za zgodą pozwanego również bez takiego zrzeczenia się, sąd pierwszej instancji uchyli swój wyrok i postępowanie w sprawie umorzy, jeżeli uzna cofnięcie takie za dopuszczalne, cofnięcie pozwu po wydaniu przez sąd wyroku rozwiązującego małżeństwo, ale przed jego uprawomocnieniem, jeżeli obydwoje małżonkowie nie chcą już rozwodu. Wyrok uprawomocnia się w terminie 14 dni od doręczenia go wraz z uzasadnieniem, a jeżeli żadna ze stron nie złożyła wniosku o uzasadnienie, w terminie trzech tygodni od ogłoszenia.

Potrzebujesz dobrego adwokata do rozwodu, podziału majątku, prowadzenia spraw o alimenty z Wrocławia, Warszawy, Opola czy Poznania ? – sprawdź już teraz największą bazę prawników z Polski wraz z opiniami Klientów www.wybierzprawnika.com i wybierz najlepszego pełnomocnika do Twojej sprawy

Cofnięcie pozwu rozwodowego

Dodaj komentarz