Testament wspólny czyli rozrządzenie posiadanym majątkiem przez dwie lub więcej osób w jednym dokumencie stanowiącym testament, nie jest znane prawu polskiemu i nie występuje na gruncie obecnie obowiązujących przepisów. Ustawodawca w tym zakresie ustanowił bowiem generalną zasadę, iż testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy, wskazany zakaz odnosi się zatem do jakichkolwiek wspólnie sporządzanych testamentów, również do wspólnego testamentu małżonków.

Niedopuszczalność wspólnych testamentów na gruncie obowiązujących przepisów wynika przede wszystkim z możliwości każdorazowej odwołalności rozrządzeń testamentowych, co testament wspólny znacznie by ograniczał. Ponadto, testament wspólny naruszałby ściśle osobisty charakter oświadczenia woli wyrażony w testamencie, gdyż wyłączona zostałaby wówczas tajność testamentu oraz mogłoby dojść do konfliktów na tym tle.

Zgodnie z powyższym, spadkodawcy nie mogą w jednym dokumencie składać wspólnych oświadczeń, zawierających dyspozycje odnoszące się do ich majątku po śmierci, nawet wówczas, gdy rozrządzenia te dotyczą prawa lub majątku wspólnego, co właśnie często prowadzi do błędnego wniosku, że małżonkowie mogą wspólnie sporządzić testament. Dokument zawierający rozrządzenia majątkowe na wypadek śmierci więcej niż jednego spadkodawcy jest więc nieważny. Nieważność testamentu wspólnego nie znosi również forma w jakiej testament został sporządzony, co oznacza, że nieważnością dotknięty będzie zarówno testament notarialny, w którym zawarto rozrządzenia więcej niż jednej osoby, jak i testament własnoręczny spisany przez kilku spadkobierców, zaopatrzony ich podpisem oraz datą. Nieważny testament nie staje się ważny również przez to, że drugi testament zostanie odwołany za życia lub po śmierci pierwszego spadkodawcy. Zasadniczo nie można zatem uratować przed nieważnością żadnego z połączonych testamentów przez ich przekształcenie lub zmianę.

Na ważność testamentu nie wpływa natomiast fakt, że na jednej kartce papieru zostanie spisana obok siebie, lub jedna pod drugą, ostatnia wola dwóch osób, gdyż w takim przypadku mamy do czynienia z dwoma testamentami, a nie z jednym testamentem dwójki spadkodawców. Testamenty mogą być również spisane na odwrotnych stronach tej samej kartki i wówczas również nie dochodzi do sporządzenia testamentu wspólnego, a jeśli zostaną zachowane inne wymagania warunkujące ważność testamentu, testamenty takie będą ważne.

Zakaz sporządzania wspólnych testamentów nie odnosi się natomiast do testamentów ustnych. Utrwalenie dwóch, lub więcej, testamentów w jednym dokumencie, spisanych przez jednego ze świadków lub osobę trzecią, nie narusza wspomnianego zakazu, gdyż dokument taki nie jest testamentem, lecz ma znaczenie jedynie dokumentacyjne. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1971 r., sygn. akt: III CZP 91/70, w której Sąd stwierdził, iż: „Nieważność testamentu przewidzianego w art. 951 KC (testament ustny) spowodowana zamieszczeniem w nim rozrządzeń dwóch spadkodawców (…) nie stanowi przeszkody do uznania oświadczeń woli złożonych przez tych spadkodawców za dwa oddzielne testamenty ustne”. Zgodnie zatem z zaprezentowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, przepis ustawy zabraniający wspólnego sporządzania testamentów nie ma zastosowania nie tylko do testamentu ustnego, ale także do pisma stwierdzającego treść takiego testamentu, choć pamiętać należy, że część doktryny prezentuje w tym zakresie odmienne stanowisko.

Czy testament może sporządzić więcej niż 1 osoba? Co to jest testament wspólny?

Dodaj komentarz