Po przeprowadzeniu procesu rozwodowego dla wielu byłych małżonków postępowanie o podział majątku wspólnego zdaje się być czystą formalnością i tak w istocie może być, jeśli tylko małżonkowie będą zgodni co do sposobu podziału. W sytuacji jednakże, gdy porozumienia nie uda się wypracować podział majątku wspólnego wcale już taki prosty nie jest, a gdy dodatkowo pojawi się żądanie ustalenia nierównych udziałów, należy nie tylko dobrze się do takiego postępowania przygotować, lecz również należy uzbroić się w cierpliwość, gdyż sąd wówczas może szybko orzeczenia nie wydać.

Generalną zasadą jest, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym i tak ten majątek jest zwykle dzielony, a więc po połowie dla każdego z małżonków. Przepisy jednakże dopuszczają również inną możliwość podziału, a mianowicie ustalenie nierównych udziałów, żeby jednakże sąd do takiego wniosku się przychylił, muszą ziścić się przesłanki określone ustawą, a więc innymi słowy, muszą zostać spełnione warunki wskazane w przepisach.

Zgodnie bowiem z regulacjami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Wskazany przepis dopuszcza więc nierówny podział majątku pomiędzy małżonkami, żeby jednakże sąd takie żądanie uwzględnił muszą wystąpić „ważne powody”, zaś wysokość samego udziału zależeć będzie od tego w jakim stopniu małżonek przyczynił się do powstania majątku wspólnego małżonków.

Przepisy nie definiują jednakże co należy rozumieć przez „ważne powody”, w judykaturze przyjmuje się natomiast, że przy ocenie istnienia „ważnych powodów” należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli.

„Ważne powody” oceniane są z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, co oznacza, że otrzymanie przez jednego z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania on się nie przyczynił, pozostawałoby w sprzeczności z tymi zasadami. W postanowieniu z dnia 26 listopada 1973 r., sygn. akt: III CRN 227/73, Sąd Najwyższy wskazał natomiast, że „ważnym powodem odstąpienia od zasady równych udziałów może być w szczególności naganne postępowanie małżonka, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównych udziałów, polegające na tym, że w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się on do powstania majątku wspólnego stosownie do swych sił i możliwości zarobkowych”.

Z kolei przez przyczynienie się do powstania majątku wspólnego rozumie się całokształt starań każdego z małżonków o założoną przez nich rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb, a więc nie tylko wysokość zarobków czy innych dochodów osiąganych przez każdego z nich, lecz także i to, jaki użytek czynią oni z tych dochodów, czy gospodarują nimi należycie i nie trwonią ich. Poza tym o stopniu przyczynienia się każdego z małżonków świadczą nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne, lecz także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym, przepisy wprost bowiem stanowią, że przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków jest zatem wyjątkiem od zasady równych udziałów, sąd może jednakże ustalić nierówne udziały tylko wówczas, gdy z takim żądaniem wystąpi uprawniony, a więc jeden z małżonków, sąd nie może zatem z urzędu orzec, że w danym przypadku małżonek powinien otrzymać mniejszy udział, jeżeli nie pojawiło się żądanie ustalenia nierównych udziałów. Małżonek, któremu zależy na takim orzeczeniu powinien z kolei podjąć odpowiednie kroki ku temu, gdyż automatycznie nic się w sądzie nie wydarzy. Wyjątkowo jednakże z żądaniem takim wystąpić mogą również spadkobiercy małżonka, lecz tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji. 

W orzecznictwie oraz w doktrynie przyjmuje się również, że w sytuacjach wyjątkowych ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym może polegać nawet na całkowitym pozbawieniu jednego z małżonków udziału w tym majątku. Niemożliwe natomiast jest ustalenie nierównych udziałów tylko w niektórych składnikach majątku wspólnego. Przyjmuje się również, że żądanie ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym nie ulega przedawnieniu.

SPRAWDŹ TAKŻE DYSKUSJĘ NA NASZYM FORUM – PODZIEL SIĘ WŁASNYM DOŚWIADCZENIEM

JAK WYBRAĆ DOBREGO ADWOKATA / RADCĘ PRAWNEGO - KLIKNIJ 

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Dodaj komentarz